Nacionalna i univerzitetska biblioteka Bosne i Hercegovine, kako definiše važeći zakon Bosne i Hercegovine, prikuplja, stručno obrađuje, čuva i daje na korišćenje prvenstveno bibliotečku građu koja je nastala, odnosno koja se odnosi na Bosnu i Hercegovinu; objedinjuje i unapređuje poslove bibliotečke djelatnosti u Bosni i Hercegovini i namijenjena je općem obrazovanju, informiranju i zadovoljavaњу kulturnih i drugih potreba stanovništva Bosne i Hercegovine.

Ovo je centralna matična biblioteka u Bosni i Hercegovini. Prema namjeni je nacionalna ili državna biblioteka osnivača i vlasnika – države Bosne i Hercegovine – i univerzitetska biblioteka za sve licencirane univerzitete u Bosni i Hercegovini.

U okviru svoje nacionalne ili državne uloge, Nacionalna i univerzitetska biblioteka Bosne i Hercegovine:

• prikuplja, stručno obrađuje, čuva i daje na korišćenje: Bosniaku, odnosno bibliotečku građu sa teritorije BiH, bibliotečku građu koja se odnosi na BiH, rukopise i prepisku istaknutih ličnosti sa teritorije BiH i druge rukopise koji se odnose na BiH, djela bosanskohercegovačkih pisaca objavljena u BiH i u inostranstvu i strana djela koja se odnose na Bosnu i Hercegovinu: – staru i rijetku knjigu, – strane publikacije, – službene publikacije;
• prima, čuva i raspoređuje obavezne primjerke štampanog materijala;
• objavljuje tekuću i retrospektivnu opću bibliografiju Bosne i Hercegovine i druge posebne bibliografije i stara se o unapređivanju bibliografskog rada;
• obavlja funkciju nacionalne ili državne agencije Bosne i Hercegovine za ISSN i ISBN brojeve;
• vrši katalogizaciju u publikaciji – CIP u saradnji sa izdavačima koji djeluju na teritoriji Bosne i Hercegovine;
• vrši međubibliotečku pozajmicu sa bibliotekama u Bosni i Hercegovini i i inostranstvu;
• vrši razmjenu publikacija sa bibliotekama u zemlji i inostranstvu;
• organizira sistem centralnog kataloga bibliotečke građe za Bosnu i Hercegovinu;
• vodi centralni katalog inostranih publikacija;
• brine se o zaštiti biblioteka i bibliotečke građe koje imaju svojstvo javnog dobra svih državljana Bosne i Hercegovine – njihovog kulturno-historijskog naslijeđa, te vrši zaštitu oštećene i ugrožene bibliotečke građe;
• koordinira nabavku stranih publikacija;
• predstavlja Bosnu i Hercegovinu u međunarodnim bibliotečkim asocijacijama i srodnim organizacijama i uspostavlja saradnju sa njima;
• predstavlja depozitarnu biblioteku publikacija UN i UNESCO, te drugih međunarodnih organizacija;
• snabdijeva biblioteke u Bosni i Hercegovini bibliografskim zapisima;
• vrši funkciju centra za međunarodnu razmjenu isprava i dokumenata;
• obavlja naučnoistraživački rad naročito iz oblasti nacionalne bibliografije (Bosniaca) i kulturne historije Bosne i Hercegovine i publicira rezultate tih istraživanja.

U okviru svoje univerzitetske uloge, Nacionalna i univerzitetska biblioteka Bosne i Hercegovine:

• doprinosi unapređenju nastavnog i naučnoistraživačkog rada na visokoškolskim ustanovama u Bosni i Hercegovini stvaranjem bibliotečke mreže i bibliotečko-informacionog sistema univerziteta;
• prima, odnosno prikuplja, čuva i daje na korišćenje deponirani primjerak doktorskih disertacija i magistarskih radova odbranjenih na univerzitetima u Bosni i Hercegovini i inostranstvu;
• prima, čuva i daje na korišćenje naučnoistraživačke projekte koje finansira Bosna i Hercegovina;
• istražuje, prikuplja i održava baze podataka o izvornim informacijama u Bosni i Hercegovini za potrebe visokoškolskog obrazovanja i naučnoistraživačkog rada.

U skladu sa važećim Statutom Univerziteta u Sarajevu, Nacionalna i univerzitetska biblioteka Bosne i Hercegovine je nastavna baza za organizacione jedinice Univerziteta koje u svojim nastavnim planovima i programima imaju sadržaje za čije uspješno izvođenje su relevantni njeni resursi.

O okviru svoje uloge centralne matične biblioteke u Bosni i Hercegovini, Nacionalna i univerzitetska biblioteka Bosne i Hercegovine:

• povezuje biblioteke u bibliotečko-informacioni sistem u Bosni i Hercegovini i uključuje ih u svjetske informacione sisteme;
• organizira naučnoistraživački rad iz bibliotečke djelatnosti, a posebno rad na programiranju razvoja bibliotečko-informacione djelatnosti i izrađuje projekte bibliotečko-informacionog sistema u Bosni i Hercegovini, te objavljuje rezultate tog rada;
• daje uputstva o primjeni međunarodnih standarda u bibliotečkoj djelatnosti;
• pruža stručnu pomoć bibliotekama i izrađuje metodska uputstva, normative i standarde za organiziranje stručnog rada, uvođenje i primjenu računarske i druge tehnike, kao i za projektiranje i opremanje prostora;
• obavlja stručni nadzor nad radom biblioteka i stara se o primjeni standarda i normativa iz bibliotečke djelatnosti;
• organizira polaganje stručnih ispita i druge oblike stručnog usavršavanja bibliotečkih kadrova i izdaje uvjerenja o tome, u skladu sa svojim pravilima;
• pomaže transformaciju postojećih i stvaranje novih biblioteka;
• koordinira rad matičnih biblioteka;
• podstiče i organizira saradnju biblioteka u Bosni i Hercegovini na koordinaciji nabavke, prikupljanju, obradi i protoku informacija i na međubibliotečkoj pozajmici;
• prati i proučava stanje, potrebe i uslove rada i razvoja biblioteka u Bosni i Hercegovini, priprema i informativno-analitičke materijale i predlaže mjere za unapređivanje bibliotečke djelatnosti;
• obrazuje korisnike bibliotečko-informacionog sistema i sistema naučno-tehnoloških informacija.

Pored navedenih poslova, Nacionalna i univerzitetska biblioteka Bosne i Hercegovine bavi se teorijom i praksom stvaranja, prenosa, skupljanja, pohranjivanja i korišćenja informacija; vrši potraživanje domaćih i stranih baza podataka i omogućava dostupnost svjetskim izvorima znanja i informacija; obavlja poslove referalnih djelatnosti u Bosni i Hercegovini i povezuje se sa drugim referalnim centrima u zemlji i inostranstvu; te obavlja i druge poslove utvrđene važećim zakonom i pravilima biblioteke.